2 augustus 202613 min read

Toegankelijk Brugge: tips voor bezoekers met een beperking

Print article

Brugge is een middeleeuwse stad, en dat betekent kasseien, drempels, smalle deuren en trappen zonder alternatief. Toch is de stad toegankelijker dan haar reputatie doet vermoeden: de binnenstad is vlak, de afstanden zijn kort, de grote musea hebben liften en er is aangepast vervoer beschikbaar. Wie zijn route en zijn ondergrond vooraf kiest, kan Brugge met een rolstoel, een rollator of een beperkt uithoudingsvermogen volwaardig bezoeken.

Dit artikel geeft per bezienswaardigheid, per straat en per vervoermiddel de concrete situatie, zonder mooie woorden over wat theoretisch mogelijk zou zijn. We schrijven op wat er werkelijk staat: hoeveel treden, hoe breed de deur, waar de lift zit en waar hij ontbreekt.

De ondergrond: waar rolt het en waar niet

Dit is in Brugge belangrijker dan alle andere factoren samen. Twee straten die op de kaart even lang zijn, kunnen in de praktijk een wereld verschillen.

• Vlak en goed berijdbaar: de Katelijnestraat, de Wollestraat, de Steenstraat, de Mariastraat, 't Zand, de Dijver en de wandelpaden in het Minnewaterpark. Deze assen zijn geëffend of hebben een vlakke strook naast de kassei.
• Hobbelig maar doenbaar: de Markt zelf, de Burg, het Simon Stevinplein en de Vlamingstraat. Grote kasseien met brede voegen. Met een elektrische rolstoel gaat het prima, met een lichte handrolstoel is duwhulp aangenaam.
• Zwaar: de Sint-Annawijk, de Groenerei, de Gouden-Handstraat en de steegjes rond de Jeruzalemkerk. Kleine bolle kasseien, smalle voetpaden en soms helemaal geen voetpad.
• Vermijden met wielen: de trappen aan de Rozenhoedkaai naar het water, de brugjes met treden in de Sint-Annawijk en de doorsteek langs de Groenerei richting Peerdenbrug.

Praktische tip die veel bezoekers niet kennen: rijd in de autoluwe zones zoveel mogelijk over de rijweg in plaats van over het voetpad. De rijweg is er vlakker, breder en zonder verlaagde boordstenen om te zoeken, en er rijden nauwelijks auto's. Enkel op de Markt en in de Steenstraat is het tussen elf en zeventien uur zo druk met voetgangers dat je beter langs de rand blijft.

Bezienswaardigheden per toegankelijkheid

Volledig toegankelijk

• Groeningemuseum: vlakke toegang, lift naar alle verdiepingen, aangepast toilet, rolstoelen te leen aan de balie. Voor wie maar één museum doet, is dit het meest comfortabele.
• Sint-Janshospitaal: hellend vlak bij de ingang, de grote ziekenzaal is volledig vlak, enkel de historische apotheek heeft een drempel van enkele centimeters.
• Concertgebouw: modern gebouw, volledig rolstoeltoegankelijk, inclusief het panoramaterras via de lift. Ook de zalen hebben voorbehouden plaatsen.
• Historium: lift naar alle niveaus behalve de oude toren. De belevingstentoonstelling zelf is toegankelijk, al is ze donker en met smalle doorgangen; vraag de rustigere ochtenduren.
• Choco-Story: lift aanwezig, gangen breed genoeg, proeverij op zithoogte.
• Brouwerij De Halve Maan: de klassieke rondleiding gaat over steile trappen en is niet toegankelijk, maar er is een verkorte beleving op het gelijkvloers en de brasserie is drempelloos.

Gedeeltelijk toegankelijk

• Onze-Lieve-Vrouwekerk: het kerkschip met de Madonna van Michelangelo bereik je via een zijingang met vlakke toegang. Het museumgedeelte met de praalgraven van Karel de Stoute en Maria van Bourgondië heeft niveauverschillen en enkele treden.
• Heilig-Bloedbasiliek: de romaanse benedenkerk is vlak toegankelijk en op zich al een bezoek waard. De bovenkerk met de relikwie bereik je enkel via een monumentale trap; er is geen lift en er komt er ook geen, omdat het gebouw beschermd is.
• Sint-Salvatorskathedraal: het schip is toegankelijk via de zijingang, de schatkamer heeft treden.
• Gruuthusemuseum: er is een lift, maar enkele historische kamers houden hun originele drempels. Vraag aan de balie de toegankelijke route; die bestaat en het personeel kent hem.

Niet toegankelijk

• Het Belfort: 366 treden, geen lift, geen alternatief. Het uitzicht bekijk je op de beelden in het Historium of vanaf het terras van het Concertgebouw, dat wel per lift bereikbaar is.
• De molens langs de vesten: steile houten trappen naar binnen, al is het pad eromheen vlak en de aanblik van buiten het mooiste deel.
• Enkele kleine privémusea in historische panden met smalle wenteltrappen.

Rondvaart met een rolstoel

De meeste rederijen helpen passagiers met beperkte mobiliteit aan boord, maar niet elke aanlegsteiger is geschikt. De steiger aan de Katelijnestraat en die aan het Huidenvettersplein worden het vaakst als bruikbaar genoemd, omdat de helling er zachter is en de boot dichter aanlegt.

Bel altijd vooraf en vermeld drie dingen: of het om een handrolstoel of een elektrische rolstoel gaat, of overstappen naar een vaste zitbank mogelijk is, en met hoeveel begeleiders je komt. Elektrische rolstoelen kunnen door hun gewicht meestal niet mee; een lichte plooirolstoel wel, die gaat opgevouwen mee aan boord. De rit duurt ongeveer een halfuur, de boot heeft geen toilet en de zitbanken hebben geen rugsteun, wat voor sommige bezoekers het aandachtspunt is.

Vervoer

Trein en station

Het station van Brugge heeft liften naar elk perron, geleidelijnen in de hal en een assistentiedienst. Assistentie vraag je best minstens drie uur vooraf aan, en voor kleinere stations langs je route soms 24 uur vooraf. Er is een aangepast toilet in de stationshal. De weg van het station naar de binnenstad is vlak, maar 1,3 kilometer lang; met beperkte conditie neem je beter de bus of een taxi voor dat stuk.

Bus

De stadsbussen zijn lagevloerbussen met uitklapbare oprijplaat en een rolstoelplaats met beugel. De haltes aan het station en aan 't Zand zijn verhoogd en het best uitgerust. De chauffeur klapt de plaat niet automatisch uit: maak je zichtbaar bij de middelste deur en vraag het. Op drukke lijnen richting Markt is de rolstoelplaats in het weekend soms bezet door kinderwagens; wacht in dat geval liever op de volgende bus dan te improviseren.

Aangepast taxivervoer

In Brugge en de regio rijden verschillende aanbieders van rolstoelvervoer met liftbussen. Reserveer minstens een dag vooraf, in het weekend liefst nog eerder. Reken op 25 tot 45 euro voor een rit binnen de stad, afhankelijk van de aanbieder en het tijdstip. Vraag bij het reserveren naar het type lift en het maximale gewicht, want zware elektrische rolstoelen zitten soms boven de grens van kleinere voertuigen.

Parkeren met een parkeerkaart

Met een Europese parkeerkaart voor personen met een handicap parkeer je in Brugge gratis en zonder tijdsbeperking op de voorbehouden plaatsen en in de blauwe zones. Voorbehouden plaatsen liggen onder meer aan 't Zand, de Katelijnestraat, de Mariastraat en bij de grote parkings. In de ondergrondse parkings zijn er brede plaatsen dicht bij de liften, maar de doorrijhoogte is doorgaans 1,90 tot 2,10 meter. Dat is te laag voor de meeste aangepaste bestelwagens met hoogdak; parkeer in dat geval bovengronds aan de stationsparking, waar geen hoogtebeperking geldt.

Hulpmiddelen huren

• Rolstoelen: enkele musea lenen gratis een rolstoel uit tijdens het bezoek, tegen afgifte van een identiteitsbewijs. Voor de hele dag huur je bij een thuiszorgwinkel of bij een uitleenpunt van een ziekenfonds, doorgaans voor 5 tot 15 euro per dag.
• Scootmobielen: beperkt beschikbaar, reserveer ruim vooraf. Let op de breedte in oude winkeldeuren.
• Elektrische hulpmotoren voor handrolstoelen zijn in Brugge bijzonder nuttig door de kasseien. Wie er thuis een heeft, neemt hem beter mee dan hem thuis te laten om plaats te sparen.

Toiletten

Aangepaste toiletten vind je in het station, in de grote parkings, in het Concertgebouw, in de stedelijke musea en in de openbare bibliotheek. Veel horecazaken in historische panden hebben hun toilet in de kelder of op de eerste verdieping, bereikbaar via een steile trap. Vraag het aan de deur voor je gaat zitten; dat scheelt een ongemakkelijk moment achteraf. De Katelijnestraat en 't Zand hebben de hoogste concentratie zaken met een gelijkvloers toilet.

Slechtziende en blinde bezoekers

• Verschillende musea bieden voelrondleidingen en tastmodellen op aanvraag, meestal twee weken vooraf te reserveren.
• Er bestaat een tastmaquette van de binnenstad die een verrassend goed ruimtelijk beeld geeft van de verhoudingen tussen Markt, Burg en reien.
• Blindengeleidehonden zijn wettelijk toegelaten in musea, horeca, winkels en openbaar vervoer. Personeel dat dit weigert, handelt in strijd met de regelgeving; verwijs er rustig naar.
• De kasseien geven veel akoestische en tactiele informatie, maar de fietsers zijn stil en snel. Loop met een begeleider op de drukke assen als de Steenstraat en de Katelijnestraat.

Dove en slechthorende bezoekers

• Ringleidingen zijn aanwezig in het Concertgebouw en in enkele museumzalen.
• Audiogidsen met ondertiteling of volledige tekstversies zijn op aanvraag beschikbaar bij de grote musea; vraag ernaar aan de balie, ze liggen zelden zichtbaar.
• Rondleidingen in Vlaamse Gebarentaal worden af en toe georganiseerd. Vraag dit enkele weken vooraf aan bij de dienst toerisme.
• Het carillon van het Belfort is voor slechthorende bezoekers vooral voelbaar op de Markt zelf, waar de trillingen in de gevels weerkaatsen.

Een toegankelijke dagroute

Een route van ongeveer 2,5 kilometer die volledig over vlakke of geëffende ondergrond loopt:

• Start aan het station, waar liften, aangepaste toiletten en taxi's samenkomen.
• Via het Minnewaterpark over verharde paden naar het Begijnhof. De binnenkoer is vlak, de toegangsbrug licht hellend.
• Mariastraat naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk, via de zijingang voor de Madonna van Michelangelo.
• Aan de overkant van de straat: Sint-Janshospitaal, met de ziekenzaal en de Memlings.
• Dijver naar het Groeningemuseum, met een pauze op een bank aan het water.
• Wollestraat naar de Markt. Hier begint de echte kassei, dus neem het rustig aan en plan hier geen haast.
• Terug via de Katelijnestraat, die vlak is en veel horeca met gelijkvloerse toegang telt.

Reken op vijf tot zes uur met pauzes, of splits de route over twee halve dagen. Dat laatste raden we bijna altijd aan.

Overnachten

Vraag bij het boeken altijd door op vier punten: is er een drempelloze ingang of een oprijplaat, is er een lift, hoe breed is de badkamerdeur, en is de douche instapbaar. Historische panden in de binnenstad hebben vaak smalle trappen en geen lift, ook als ze zich als toegankelijk aankondigen. Een pand dat "op de begane grond" adverteert, kan alsnog drie treden aan de voordeur hebben.

Onze eigen suites verschillen onderling sterk op dit punt: enkele eenheden zijn gelijkvloers en drempelloos, andere liggen op een verdieping in een beschermd pand zonder liftmogelijkheid. Mail ons vooraf met je precieze noden en de breedte van je rolstoel, dan zeggen we eerlijk welke eenheid past en welke niet. Liever een eerlijke nee dan een verrassing bij aankomst.

Wat wij zouden aanraden

Plan minder op één dag dan je thuis zou doen. Brugge is klein, maar de kasseien vragen energie, en de mooiste momenten zijn hier de pauzes: een halfuur op een bank aan de Dijver, een koffie op een vlak terras in de Katelijnestraat, het carillon dat over de Markt rolt terwijl je gewoon zit. Wie twee bezienswaardigheden per dag plant in plaats van vier, ziet uiteindelijk meer van de stad en houdt er een beter gevoel aan over.

Veelgestelde vragen