2 augustus 202612 min read

Wandelroute langs de vesten en windmolens van Brugge

Print article

De meeste bezoekers blijven binnen de driehoek Markt, Burg en Rozenhoedkaai. Zonde, want de mooiste rustige wandeling van Brugge ligt op de rand: de Kruisvest, de groene wal waar ooit de stadsmuren stonden. Je loopt er over een verhoogd pad tussen bomen, met aan je rechterkant de ringvaart en aan je linkerkant de daken van de stad. Onderweg passeer je vier windmolens en drie bewaarde stadspoorten.

Deze route is gratis, altijd toegankelijk en zelden druk. Hieronder de volledige beschrijving, de geschiedenis van de wal en de molens, en alles wat je praktisch moet weten.

De route in het kort

• Lengte: ongeveer 6 kilometer voor het volledige noordoostelijke en oostelijke deel; de complete rondgang rond de stad is ongeveer 7 kilometer
• Duur: 1,5 tot 2,5 uur inclusief stops
• Ondergrond: gras, halfverharde paden en asfalt; grotendeels vlak, met korte klimmetjes naar de molens
• Kinderwagen: mogelijk op de hoofdpaden, niet op de molenheuvels
• Honden: toegelaten aan de leiband
• Start: Kruispoort of Dampoort, allebei goed bereikbaar te voet vanaf het centrum

Van stadsmuur naar stadspark

Brugge kreeg zijn tweede omwalling vanaf 1297. Die muur was zeven kilometer lang, had negen poorten en werd afgeschermd door een brede gracht: de huidige ringvaart. De stad was daarmee een van de best verdedigde handelscentra van Noordwest-Europa.

In de achttiende en negentiende eeuw verloor de omwalling haar militaire functie. De muren werden gesloopt en het puin verkocht; enkel vier poorten bleven staan. De vrijgekomen wal werd beplant en omgevormd tot wandelpromenade. Dat is wat je vandaag onder je voeten hebt: een groene ring op een middeleeuws verdedigingswerk.

De vier bewaarde poorten zijn de Kruispoort, de Gentpoort, de Smedenpoort en de Ezelpoort. Ze staan er nog altijd als zware bakstenen bouwwerken met torens en schietgaten.

De vier windmolens van de Kruisvest

Op het hoogste deel van de wal, tussen de Kruispoort en de Dampoort, staan vier molens. Ooit stonden er vijfentwintig op de Brugse vesten en vandaag zijn er nog vier over; ze maalden graan voor de stad en profiteerden van de wind die ongehinderd over de polders kwam.

Sint-Janshuismolen (1770)

De enige molen die nog op zijn oorspronkelijke plaats staat en nog altijd functioneert: hij dateert uit 1770 en maalt bij goede wind nog echt graan. Hij werd gebouwd door een groep bakkers uit de wijk en is ingericht als museum. Binnen zie je de maalstenen, de houten tandwielen en de kap die met de wind meedraait. De trap is steil en de ruimtes zijn krap.

Praktisch: toegang tegen betaling van enkele euro's, meestal geopend van dinsdag tot zondag in het hoogseizoen, gesloten in de winterperiode. Kinderen jonger dan twaalf komen doorgaans gratis binnen met een volwassene. Controleer de actuele uren voor je gaat, want ze wisselen per seizoen.

Koeleweimolen (1765)

Deze molen kwam oorspronkelijk uit Meulebeke en werd in 1996 op de wal geplaatst. Hij is enkel in bepaalde periodes en tijdens evenementen te bezoeken, maar staat er van buiten prachtig bij, vooral bij laag avondlicht.

Bonne Chieremolen (1844)

Een houten standerdmolen die uit Olsene werd overgebracht. Hij maalt niet meer, maar de vorm is de klassieke silhouet die je op elke oude prent van Vlaanderen ziet. Voor fotografen is dit het beste onderwerp op de hele route: hij staat vrij, zonder gebouwen erachter.

Nieuwe Papegaai (1970 op deze plek)

Een voormalige oliemolen die de wal vervolledigt. Ook deze molen is niet permanent te bezoeken.

De wandeling stap voor stap

1. Start aan de Kruispoort

De Kruispoort is de meest imposante van de vier poorten: twee ronde torens met kantelen, gebouwd vanaf 1402. Je wandelt letterlijk door de middeleeuwse stadspoort heen voor je de wal opgaat, wat meteen de mooiste start van de route is. Hier vertrokken de wegen richting Gent en Maldegem. Ga vanaf de poort de wal op aan de noordkant.

2. Kruisvest en de molens

Het volgende halve uur loop je over de wal langs de Bonne Chieremolen, de Sint-Janshuismolen, de Koeleweimolen en de Nieuwe Papegaai. Vanaf de molenheuvels heb je een van de weinige verhoogde uitzichten over de stad; het Belfort en de Onze-Lieve-Vrouwetoren steken boven de daken uit.

Aan de voet van de wal ligt een lange grasstrook met banken en speelplekken. In het weekend zie je hier vooral Bruggelingen: lopers, hondenuitlaters en gezinnen.

3. Dampoort

De Dampoort is vandaag vooral een verkeersknooppunt met sluizen. Hier begint het jaagpad naar Damme, dus je kunt de wandeling op dit punt uitbreiden tot een fietstocht op een andere dag. Steek de brug over en volg de wal verder naar het noorden.

4. Richting Ezelpoort en het noorden

Het noordelijke deel van de vesten is groener en stiller. Je passeert het Sint-Godelieveabdij-gebied en komt uit bij de Ezelpoort, met zijn vijver en zwanen. Dit is het minst bezochte stuk van de route en op weekdagen loop je hier vaak alleen.

5. Smedenpoort en 't Zand

Vanaf de Ezelpoort loop je zuidwaarts naar de Smedenpoort, waar aan de buitenzijde een bronzen schedel in de muur zit: een herinnering aan een verrader die in 1688 de stad wilde overleveren. Vanaf hier is het vijf minuten naar 't Zand met zijn cafés en het Concertgebouw.

6. Minnewater en Gentpoort

Wil je de volledige ring lopen, ga dan vanaf de Smedenpoort verder langs het zuiden, via het Minnewaterpark en het Begijnhof, tot aan de Gentpoort. Dat voegt ongeveer twee kilometer toe en levert het mooiste waterpanorama van de wandeling op.

Praktische informatie

• Kosten: de wandeling zelf is gratis; enkel de Sint-Janshuismolen vraagt toegangsgeld
• Openingsuren molens: seizoensgebonden, meestal van april tot september, dinsdag tot zondag; check vooraf
• Verlichting: de wal is 's avonds beperkt verlicht, dus plan je wandeling overdag
• Toiletten: aan de Kruispoort en op 't Zand; onderweg op de wal niet
• Horeca: cafés aan de Kruispoort, aan de Langestraat en rond 't Zand; op de wal zelf is er niets
• Openbaar vervoer: bussen stoppen aan de Kruispoort, de Dampoort en 't Zand, zodat je de route kunt inkorten
• Schoenen: na regen is het gras drassig; stevige wandelschoenen zijn comfortabeler dan sneakers

Wanneer ga je best

• Vroege ochtend: nevel over de ringvaart, molens in tegenlicht, vrijwel niemand op de wal
• Gouden uur voor zonsondergang: de beste lichtomstandigheden voor foto's van de Bonne Chieremolen
• Winter: kaal, winderig en helder; de molens tekenen scherp af tegen de lucht
• Zomerzondag: het drukst, vooral tussen de Kruispoort en de Sint-Janshuismolen

Combineren met andere plekken

• Sluit af in de Langestraat voor een café of eetgelegenheid
• Neem de Peterseliestraat naar de Sint-Annakerk en het Jeruzalemcomplex, allebei op vijf minuten van de wal
• Combineer met het Volkskundemuseum in de Balstraat, dat op enkele minuten van de Kruisvest ligt
• Wie meteen door wil: vanaf de Dampoort vertrekt de fietsroute naar Damme

Tips van bewoners

• Loop de route tegen de klok in, dan heb je in de namiddag de zon in de rug op het mooiste stuk
• De molenheuvels zijn stijl maar kort; neem de zijtrap in plaats van het gras bij nat weer
• Op de wal rijden ook fietsers; blijf rechts en let op bij het afdalen van de molenheuvels
• Neem een thermos mee in de winter: er is geen enkel koffiehuis tussen de Kruispoort en de Ezelpoort
• De banken aan de noordkant kijken uit over de ringvaart en zijn de rustigste picknickplekken van Brugge

## De vestenroute in vier seizoenen

Lente

Vanaf maart bloeien de fruitbomen op de wal en kleuren de bermen geel van het speenkruid. Het gras is dan nog nat in de ochtend, maar de nevel boven de ringvaart maakt dat ruimschoots goed. In april en mei draaien de molens vaker, omdat er dan meer maaldemonstraties zijn.

Zomer

In juli en augustus is de wal het groenst en het drukst. Ga vroeg of laat op de dag: tussen 11.00 en 16.00 uur is er weinig schaduw op de molenheuvels. Zomeravonden zijn ideaal, want het blijft licht tot na 21.30 uur.

Herfst

De mooiste periode voor fotografie. De populieren en beuken kleuren, de lucht is helderder en het licht valt laag. Houd rekening met glibberige bladeren op de trappen naar de molens.

Winter

Kaal en winderig, maar met het beste zicht: zonder blad zie je vanaf de wal dwars door de bomen tot in de stad. De molens zijn dan meestal gesloten, dus plan je bezoek buiten de winterperiode als je binnen wil.

Fotografietips op de wal

• De Bonne Chieremolen komt het best tot zijn recht vanuit het noordwesten, met de lucht als achtergrond
• Voor een silhouetfoto ga je aan de zonzijde staan en belicht je op de lucht
• Vanaf de voet van de Sint-Janshuismolen krijg je molen en Belfort in één beeld
• Bij mist in de vroege ochtend geeft de ringvaart aan de Dampoort de sterkste sfeerbeelden

De vier stadspoorten van dichtbij

Kruispoort

Gebouwd vanaf 1402, met twee zware ronde torens aan de veldzijde. Dit was de poort richting Gent en Maldegem, en dus de belangrijkste toegang voor handelskarren uit het oosten. De poort werd in de negentiende eeuw hersteld en kreeg toen haar huidige silhouet. Aan de binnenzijde zie je nog de aanzetten van de weergang.

Gentpoort

De zuidelijke poort, met beelden in de nissen en een breed voorplein. Ze staat wat afzijdig van de toeristische assen en is daardoor bijna altijd rustig. Boven de doorgang was ooit een wachtkamer voor de poortwachters.

Smedenpoort

De westelijke poort, richting 't Zand en het station. In de buitenmuur zit een bronzen schedel, een herinnering aan François van der Straeten, die in 1688 de stad aan Franse troepen wilde uitleveren. Het is een van de vreemdste details van de hele stad en de meeste bezoekers lopen er zonder het te zien onder door.

Ezelpoort

De noordelijke poort, omgeven door water en met zwanen op de vijver ervoor. Ze staat het verst van het centrum en is daarom de minst bezochte. Voor fotografen is dit bij zonsopgang de mooiste van de vier, met de weerspiegeling in het water ervoor.

De wal als leefruimte

Wat de vesten interessant maakt, is dat ze geen museum zijn. Op elk uur van de dag zie je hier Bruggelingen: lopers voor het ontbijt, kleuters op loopfietsen, tieners op de banken en gepensioneerden die hun ronde doen. De stad onderhoudt de wal als park, met maaibeheer dat rekening houdt met bloemenweides en insecten.

Er staan in totaal enkele honderden bomen op de vesten, waaronder oude beuken, essen en linden. Op verschillende plaatsen zijn nestkasten opgehangen; wie stil is, ziet er specht, boomkruiper en in de schemer vleermuizen boven de gracht.

Praktische varianten van de route

De korte lus, 3 kilometer

Kruispoort - Sint-Janshuismolen - Dampoort - terug via de Langestraat. Ongeveer een uur, ideaal als je maar een halve ochtend hebt.

De volledige ring, 7 kilometer

Kruispoort - Dampoort - Ezelpoort - Smedenpoort - Minnewater - Gentpoort - Kruispoort. Tweeënhalf tot drie uur, met de mooiste afwisseling tussen groen, water en stad.

De avondvariant

Start twee uur voor zonsondergang aan de Ezelpoort, wandel zuidwaarts en eindig aan het Minnewater als het licht laag staat. Sluit af in de Katelijnestraat.

Veelgestelde vragen